Kryminał niepodzielnie rządzi – czy to się zmieni?

Świat literatury już jakiś czas temu został niemal całkowicie przejęty przez kryminał. Przestępstwa, śledztwa i zagadkowe intrygi są tym, czego aktualni czytelnicy szukają najczęściej. Postanowiliśmy pochylić się nad tym trendem i zastanowić, czy wkrótce może to się zmienić.

Dominację kryminału potwierdza między innymi frekwencja na spotkaniach autorskich organizowanych przez rumską bibliotekę. W minionym roku największym zainteresowaniem cieszyły się wydarzenia z udziałem Małgorzaty Oliwii Sobczak, Cyryla Sonego czy Przemysława Borkowskiego – znanego przede wszystkim z Kabaretu Moralnego Niepokoju autora powieści detektywistycznych z paranormalnym twistem. Większość takich spotkań dotyczy więc właśnie tego gatunku – to odpowiedź na gusta czytelników, którzy po kryminały sięgają najczęściej.

Czy jest szansa na zmianę trendu? Zapytaliśmy o to rumskie bibliotekarki i bibliotekarzy. Najczęściej wskazywali na rosnącą popularność romansów historycznych, potocznie określanych jako „literatura kobieca”. Od dłuższego czasu czytelnicy dzielą się na tych, którzy wybierają kryminały i prozę z dreszczykiem, oraz na miłośników rodzinnych sag i opowieści osadzonych w realiach minionych epok. Widać więc wyraźną dominację literatury gatunkowej.

Co ciekawe, coraz ważniejsze staje się też jasne określenie, „czym jest” dana książka. Kryminał, romans, komedia – to mocne, proste etykiety, które pomagają w wyborze i przyciągają uwagę. Być może potrzeba takiego szufladkowania została wzmocniona przez czynniki zewnętrzne. 

Jednym z nich są platformy streamingowe i ekranizacje powieści. Serial lub film potrafi znacząco zwiększyć zainteresowanie książkowym pierwowzorem – niekoniecznie dlatego, że widzowie chcą porównywać wersje, lecz często za sprawą intensywnego marketingu. Czytelnicy w bibliotece nierzadko sięgają po tytuł tylko dlatego, że słyszeli o jego ekranizacji, a kryminalnych seriali nie brakuje.

Znaczenie ma również forma opowieści. Tak jak na ekranie chętnie śledzimy losy bohaterów odcinek po odcinku, tak i na papierze czytelników pociąga obietnica kolejnych tomów tworzących rozbudowany cykl. Najlepiej, jak wszystkie części sagi są już opublikowane i można je „połknąć” na raz – zupełnie serial.

Czy globalne zmiany wpłyną na czytelnicze gusta? Jedna z rumskich bibliotekarek zwraca uwagę, że gwałtowny rozwój sztucznej inteligencji czy postępujący kryzys klimatyczny mogą przyczynić się do powrotu mody na fantastykę.

A może nie zmieni się nic? Gdy rzeczywistość bywa przytłaczająca, naturalną reakcją staje się ucieczka w wymyślone historie z dreszczykiem. Gatunkowe ramy pomagają odnaleźć się w nadmiarze bodźców i sprawiają, że kolejne powieści kryminalne – nawet bardzo dobre – często powielają schematy budowania historii i archetypy postaci. To, co już znamy i lubimy, jest wzmacniane przez seriale, media społecznościowe czy zyskujące popularność podcasty true crime. Jedno wydaje się pewne: kryminał zostanie z nami jeszcze na długo.