Wyjątkowe rzeźby z rumskiego kościoła

Dawny wygląd ołtarza dokumentuje fotografia wnętrza kościoła z początku XX wieku. Kolejne zdjęcia, pochodzące z lat trzydziestych i pięćdziesiątych, pokazują, że w tym czasie ołtarz znajdował się już w nawie bocznej nowej świątyni. Już na pierwszy rzut oka widać, jak zmieniały się rzeźby apostołów. Choć wiele zabytków z cysterskiego kościoła datuje się na XVI wiek, pewne jest, że figury są młodsze – w inwentarzu sporządzonym w 1964 roku podczas wizytacji parafialnej wskazano, że pochodzą z XIX stulecia.

Skąd pewność, że przedstawiają świętych Piotra i Pawła? W sztuce sakralnej postaci rozpoznaje się dzięki ikonografii i charakterystycznym atrybutom. Święty Piotr przedstawiany jest zwykle jako mężczyzna z siwymi włosami i krótką brodą – tak jest również w przypadku rumskiej rzeźby. Jego atrybutem jest klucz symbolizujący scenę z Ewangelii, w której Chrystus przekazuje mu klucze do Królestwa Niebieskiego, czyniąc go „pierwszym papieżem”. Z kolei atrybutem świętego Pawła jest miecz nawiązujący do jego męczeńskiej śmierci przez ścięcie jako obywatela rzymskiego. Obu figurom brakuje dziś pierwotnych atrybutów – święty Paweł nie trzyma już miecza, a w ręce świętego Piotra zamiast klucza widnieje przedmiot przypominający pióro lub palmę męczeństwa. Być może pochodzi on z innej, niezachowanej rzeźby przedstawiającej ewangelistę lub męczennika. Obaj apostołowie mają natomiast księgi nawiązujące do głoszonego przez nich Słowa Bożego.

Rzeźby noszą również ślady wielokrotnych renowacji. Detale i rysy twarzy zostały częściowo zatopione pod grubymi warstwami późniejszych przemalowań. W latach pięćdziesiątych, w ramach prac nad dekoracją wnętrza, figury oraz ołtarze zostały dodatkowo złocone. Z fotografii kościoła z początku XX wieku wynika, że ustawione były w górnej kondygnacji ołtarza głównego, po bokach obrazu przedstawiającego Drogę do Emaus. Umieszczanie rzeźb świętych było częstą praktyką dekoracyjną nastaw ołtarzowych. Być może w XIX wieku zastąpiono nimi starsze, niezachowane dziś figury stanowiące pierwotne wyposażenie ołtarza?

Rzeźby apostołów oraz boczny ołtarz Najświętszego Serca Jezusa to jedyne elementy wyposażenia przeniesione z cysterskiej świątyni do nowego kościoła. Co stało się z obrazami, lichtarzami i pozostałymi zabytkami? Poszukiwania trwają. Jak się okazuje, archiwa i magazyny pobliskich muzeów wciąż skrywają wiele nieodkrytych informacji i niespodzianek.