Wtorek, 12 maja 2026
12.05.2026 r.
To mieszkańcy zdecydowali o powstaniu muzeum – projekt zwyciężył w Budżecie Obywatelskim. W efekcie wystawa została przygotowana na niecałych 150 metrach kwadratowych dawnych podziemnych pomieszczeń konferencyjnych miejskiej biblioteki, które wcześniej nie cieszyły się dużym zainteresowaniem. Oficjalne otwarcie przestrzeni w nowej odsłonie odbyło się 23 maja 2025 roku.
Wystawa podzielona jest na sekcje, dzięki którym odwiedzający poznają kolejne etapy rozwoju Rumi. Wizyta w muzeum pozwala odbyć podróż przez całe dzieje osadnictwa na tych terenach – od czasów prehistorycznych, przez okres cysterski i zabory, aż po drugą wojnę światową. Opowieść kończy się w październiku 1954 roku, kiedy Rumia oficjalnie stała się miastem.
Najbardziej efektowne i rozbudzające wyobraźnię są starożytne artefakty wypożyczone ze zbiorów Muzeum Archeologicznego w Gdańsku. To między innymi naczynia z wczesnej epoki żelaza, a także rytualnie zgięte miecze, grot włóczni i elementy tarczy sprzed dwóch tysięcy lat, które znaleziono na dzisiejszym terenie MOSiR-u. Wśród eksponatów znaleźć można również niemal kompletny szkielet z III wieku, monety pochodzące z ruin cysterskiego kościoła czy dokumenty i zdjęcia przedstawiające życie w powojennej Rumi.
Od dnia otwarcia znajdujące się w podziemiach Stacji Kultura muzeum odwiedziło ponad sześć tysięcy osób. Ciekawi lokalnej historii są nie tylko mieszkańcy, lecz także osoby spoza regionu. Dominują grupy zorganizowane – wystawa jest przede wszystkim celem szkolnych wycieczek.
– Regularnie organizujemy dla uczniów rumskich szkół lekcje muzealne według autorskich scenariuszy. W ich trakcie dzieci i młodzież poznają lokalne dzieje. Dobrej frekwencji towarzyszą pozytywne opinie. Zwiedzający często są zaskoczeni tym, jak sprawnie udało nam się opowiedzieć historię Rumi na tak relatywnie niewielkiej powierzchni. Jest to przede wszystkim efekt pracy i zaangażowania doświadczonego zespołu architektek, na czele z Kamilą Szatanowską i Pauliną Rogalską – podkreśla Dariusz Rybacki, społeczny pełnomocnik burmistrza ds. historii miasta, kurator wystawy i dyrektor miejskiej biblioteki. – Zdarzają się też goście szczególni, na przykład najstarsi rumianie pamiętający część wydarzeń opisanych w obrębie wystawy. Spotkania z takimi osobami to szansa na poznanie nowych, często nieznanych, faktów z przeszłości naszego miasta.
Wystawa ma charakter stały, jednak cyklicznie wprowadzane są niewielkie zmiany. W ostatnich miesiącach pojawiły się dodatkowe tablice informacyjne, a także delikatnie zmodyfikowano układ zabytków w gablotach, aby lepiej dopasować go do prowadzonej narracji. W ten sposób realizowany jest główny cel istnienia tej przestrzeni – budowanie świadomości historycznej mieszkańców.
– To długotrwały i złożony proces, a sala muzealna jest tylko jednym z wielu jego elementów. Mam jednak wrażenie, że w porównaniu z okresem sprzed 2014 roku wiedza historyczna mieszkańców Rumi znacznie wzrosła. Notujemy stale rosnące zainteresowanie tematami historycznymi, co widać choćby po frekwencji podczas naszych wydarzeń. Na przykład na spacery historyczne przychodzi niekiedy ponad sto osób – zaznacza dyrektor miejskiej biblioteki.
Co ciekawe, muzeum zachęca nie tylko do poznawania historii, ale także do dzielenia się pamiątkami z przeszłości.
– Od momentu otwarcia muzeum odnotowaliśmy znaczący wzrost darowizn rzeczowych. Mieszkańcy regularnie przynoszą nam swoje domowe pamiątki. W ten sposób do zbiorów trafił między innymi niemiecki plan Rumi z okresu okupacji z odręcznymi notatkami wojskowymi, pamiętnik mieszkańca siłą wcielonego do Wehrmachtu, a także dawne wagi, radia i narzędzia. Nie wszystko trafia na wystawę, ale każdy przedmiot jest inwentaryzowany i zabezpieczany. Dzięki temu darczyńcy mają pewność, że ich pamiątki będą służyć naszej wspólnocie przez długie lata – zapewnia kurator wystawy.
Pracownicy miejskiej biblioteki zajmujący się obsługą muzeum pozostają w kontakcie z okolicznymi instytucjami kultury i uczelniami, a także samodzielnie przeszukują archiwa państwowe, by odnajdywać kolejne ślady rumskiej historii.
– Ostatnio zainicjowaliśmy współpracę z Muzeum Diecezjalnym w Pelplinie, w którego zbiorach odnaleźliśmy przedmioty z dawnego kościoła cysterskiego w Rumi. Liczymy, że uda nam się sprowadzić je do miasta w ramach wystawy czasowej – mówi Dariusz Rybacki.
W planach jest również powiększenie muzeum o kolejne pomieszczenia. Powstać ma przestrzeń edukacyjna, sala wystaw czasowych, a także część poświęcona dziejom Rumi w latach 1954-1989. Niezmienna pozostanie zasada bezpłatnego wstępu.
– To bardzo proste. Wystarczy skontaktować się z nami mailowo pod adresem muzeum@bibliotekarumia.pl lub telefonicznie pod numerem 58 721 47 50, aby ustalić termin zwiedzania z przewodnikiem. Gorąco zapraszamy – podsumowuje dyrektor miejskiej biblioteki.
